Friday, 17 February 2017


LAKUKAN SIASATAN WARIS SEBELUM MEMBUAT KEPUTUSAN

Satu pagi, seorang wanita datang ke pejabat saya.
“Ustaz, saya nak tanya, suami saya (Sidiq) telah meninggal dunia. Selain daripada saya sebagai balu kepada si mati siapakah lagi waris yang berhak mewarisi harta pusaka suami saya? Kami tidak mempunyai anak. Tetapi suami saya mempunyai 13 orang anak saudara, 5 lelaki dan 8 perempuan. Suami saya juga mempunyai seorang bapa saudara”.

Beliau menambah, “Saya menjadi keliru kerana dua orang yang saya tanya, masing-masing memberikan jawapan yang berlainan. Orang yang pertama berkata, saya dan 5 orang anak saudara lelaki si mati sahaja yang berhak ke atas harta pusaka suami saya, manakala orang yang kedua pula mengatakan bahawa hanya saya dan bapa saudara si mati sahaja yang berhak mewarisi dan kesemua anak saudara si mati tidak berhak mewarisi”.

Saya bertanyakan kepada balu si mati, “Adakah kedua-dua orang yang puan tanyakan itu, mereka bertanyakan soalan-soalan berkaitan waris si mati”?. Jawabnya ,”tidak, orang pertama terus memberikan jawapan manakala orang kedua pula bertanyakan satu soalan, bilakah adik beradik si mati meninggal dunia?. Saya katakan adik beradik si mati telah mati dahulu. Dia terus membuat keputusan, hanya saya dan bapa saudara si mati sahaja yang berhak mewarisi”.

HURAIAN
Untuk membahagikan sesuatu harta pusaka itu agar menepati kehendak hukum faraid, dua perkara perlu dipastikan:

Pertama:
Pastikan siapakah dalam kalangan waris-waris yang ditinggalkan oleh si mati yang berhak mewarisi mengikut kaedah hukum faraid.

Kedua:
Pastikan bahagian yang akan diperolehi oleh setiap orang waris yang berhak mewarisi berdasarkan kepada kaedah hukum faraid.

ISU
Isu yang dibangkitkan di sini ialah siapakah dalam kalangan waris-waris yang ditinggalkan oleh si mati (Sidiq) yang berhak mewarisi harta pusakanya.

Untuk membuat keputusan siapakah yang berhak mewarisi mestilah melalui siasatan waris secara terperinci. Hasil siasatan yang saya jalankan berdasarkan keterangan yang diberikan oleh balu si mati adalah seperti berikut:

1.       Keturunan ke atas:
Si mati (Sidiq) pada masa kematiannya tidak meninggalkan keturunan ke atas iaitu ibu, bapa, datuk dan nenek. Semua mereka telah mati dahulu.

2.       Pasangan:
Sidiq berkahwin sekali sahaja iaitu dengan balu yang datang bertanya ini (Sabariah) dan bercerai mati.

3.       Keturunan ke bawah:
Sepanjang perkahwinan mereka selama 10 tahun tidak dikurniakan zuriat.

4.       Keturunan sisi kepada si mati:
Si mati mempunyai dua orang saudara seibu sebapa, satu lelaki (Osman) dan satu perempuan (Murni). Kedua-dua mereka telah mati dahulu daripada Sidiq.
Adik beradik sebapa tidak ada. Demikian juga adik beradik seibu tidak ada.

5.       Anak saudara:
Osman mempunyai 8 orang anak yang masih hidup. Kesemua mereka perempuan. Manakala 5 orang lagi anak saudara Sidiq yang lelaki adalah anak kepada Murni.

Mengikut kaedah faraid, waris yang berhak mewarisi ialah “anak saudara lelaki daripada adik beradik lelaki seibu sebapa atau sebapa” dengan si mati. Dengan kata lain, hanya anak Osman yang lelaki sahaja yang berhak mewarisi. Sedangkan Osman tidak mempunyai seorang pun anak lelaki. Ini bermakna 8 orang anak Osman tidak berhak mewarisi harta pusaka Sidiq kerana kesemua mereka adalah perempuan .
Bagaimana pula dengan anak lelaki Murni?. Anak lelaki Murni adalah anak saudara si mati daripada adik beradik perempuan dengan si mati. Maka anak-anak Murni juga tidak berhak mewarisi.

Keputusannya, dalam kes ini kesemua anak  saudara seramai 13 orang itu tidak berhak mewarisi harta pusaka Sidiq.

6.       Bapa saudara:
Bapa saudara Sidiq bernama Kasim. Apakah hubungan Kasim dengan Sidiq?. Setelah siasatan, ternyata Kasim adalah adik beradik kepada ibu Sidiq. Dengan kata lain Kasim adalah bapa saudara kepada Sidiq sebelah ibu. Soalnya adakah Kasim berhak mewarisi?. Jawabnya tidak, kerana bapa saudara yang berhak mewarisi adalah bapa saudara sebelah bapa. Iaitu adik beradik kepada bapa Sidiq.

Keputusannya, Kasim tidak berhak mewarisi. Jadi setakat siasatan ini, yang berhak mewarisi harta pusaka Sidiq adalah seorang isteri (Sabariah) sahaja, manakala 13 orang anak saudara dan seorang bapa saudara kepada Sidiq (Kasim) semuanya tidak berhak mewarisi harta pusaka Sidiq.

7.   Siasatan waris tidak berhenti di sini, tetapi perlu diteruskan. Soalan kepada Sabariah, “Adakah si mati mempunyai bapa saudara sebelah bapa?. Jawabnya dahulu ada seorang tetapi telah lama meninggal dunia. Namanya Aziz, adik beradik dengan bapa Sidiq seibu sebapa. Oleh kerana Aziz mati dahulu daripada Sidiq, siasatan seterusnya turun kepada anak Aziz iaitu sepupu kepada Sidiq (anak bapa saudara sebelah bapa). Aziz mempunyai 4 orang anak. Tiga lelaki dan seorang perempuan (Abdul Wahab, Abdul Wahid, Abdul Wahub dan Mastura)”.

Soalnya apakah mereka ini berhak mewarisi harta pusaka Sidiq?. Ada yang menjawab tidak, dengan alasan bapa mereka (Aziz) telah mati dahulu daripada Sidiq). Jawabnya, mengikut senarai waris yang berhak mewarisi ialah anak lelaki kepada bapa saudara si mati sebelah bapa (sepupu lelaki sebelah bapa).

Keputusannya, hanya sepupu lelaki sahaja yang berhak mewarisi, manakala yang perempuan tidak berhak. Ini bermakna, ketiga-tiga Abdul berhak mewarisi, manakala Mastura tidak berhak.

Sabariah bertanya lagi, “Berapakah bahagian yang akan diwarisi  oleh setiap orang waris yang berhak”?

Jawabnya:
1.              Isteri: mewarisi secara fardu. Si mati tidak mempunyai anak, isteri mendapat 1/4 bahagian.
2.     Sepupu lelaki: mewarisi secara asabah (baki). Mereka mendapat 3/4 bahagian iaitu baki setelah diberikan bahagian isteri. Oleh kerana 3 orang sepupu, dibahagikan sama banyak di kalangan mereka. Kesimpulannya masing-masing mendapat 1/4 bahagian.

Bahagian masing-masing seperti rajah:




4
4
SABARIAH
ISTERI
¼
1
1
ABDUL WAHAB
SEPUPU

ASABAH

3
1
ABDUL WAHID
SEPUPU
1
ABDUL WAHUB
SEPUPU
1

KESIMPULAN:
Apabila diminta untuk menyelesaikan/membahagikan sesuatu harta pusaka, pengamal faraid hendaklah mengambil inisiatif  untuk melakukan siasatan waris secara terperinci. Ini bagi memastikan harta pusaka itu diwarisi oleh orang yang benar benar berhak mengikut hukum faraid. Janganlah membuat keputusan sebelum siasatan kerana ia boleh menjurus kepada pembahagian harta pusaka yang tidak betul.


Sekian.

Thursday, 22 September 2016

MASIH ADA YANG BERHATI MULIA.

 Beberapa bulan yang lalu saya telah didatangi oleh seorang wanita meminta saya membuat pengiraan faraid harta pusaka suaminya.
Setelah siasatan waris dijalankan, si mati meninggalkan isteri, ibu, bapa dan 5 orang adik beradik. Si mati tidak mempunyai anak.

Pembahagian secara faraid adalah seperti berikut:


12
ISTERI
1/4
3
IBU
1/6
2
BAPA
ASABAH
7
5 ADIK BERADIK
GUGUR
0

HURAIAN RAJAH:
1.       Isteri mendapat ¼ bahagian kerana si mati tidak meninggalkan zuriat.
2.       Ibu mendapat 1/6 bahagian kerana terdinding oleh berbilang adik beradik. Walau pun adik beradik tidak turut mewarisi dalam kes ini. Sekiranya si mati tidak meninggalkan anak dan tidak ada pula berbilang adik beradik, kaedah 1/3 baki digunakan untuk ibu. (Buku: Pengurusan Dan Pembahagian Harta Pusaka m/s: 159).
3.       Bapa mendapat Asabah kerana si mati tidak mempunyai zuriat (anak/cucu).
4.       Adik beradik terdinding sepenuhnya oleh bapa.

HARTA:
 Duit KWSP sebanyak RM500,000.00. Sekarang ini ada dalam akaun simpanan isteri sebagai ‘pemegang amanah’. 

Pembahagian duit KWSP mengikut faraid seperti berikut:


12
RM500,000.00
ISTERI
1/4
3
RM125,000.00
IBU
1/6
2
RM83,333.33
BAPA
ASABAH
7
RM291,666.66

Bahagian isteri sebanyak RM125,000.00 manakala bakinya RM375,000.00 hendaklah diserahkan kepada ibu dan bapa si mati, .
Duit sebanyak setengah juta ada dalam simpanan isteri setelah dikeluarkan oleh KWSP kepada isteri sebagai ‘PENAMA’.
Mengikut Majlis Fatwa Kebangsaan, penama KWSP adalah wasi atau pentadbir yang berhak mengeluarkan wang KWSP itu, dan seterusnya wajib membahagikan wang itu kepada waris-waris mengikut hukum faraid.

Duit 1/2 juta ini, banyak. Sudah ada dalam genggaman (simpanan) isteri si mati. Akan tetapi wanita ini datang semata-mata untuk memberikan hak kepada empunyanya.
Saya cuba mengukur imannya. “Duit ni banyak. Tak gelap mata ke?”
Beliau menjawab dengan penuh keyakinan, “Alhamdulilah, setakat ni iman saya masih kukuh”.
Saya kagum, rupanya masih ada insan yang berhati mulia.

Sekadar untuk renungan.
(Tetuan Perunding W Halim)


Friday, 24 June 2016

BICARA HARTA BEKU:

MENGAPA HARTA PUSAKA TIDAK DISELESAIKAN?

Dari pengamatan dan pengalaman saya selama lebih 35 tahun berkecimpung dalam urusan pewarisan harta, harta pusaka tidak diselesaikan dengan empat sebab utama:

PERTAMA:
WARIS TIDAK BERGADUH, TETAPI TIDAK BERTANGGUNGJAWAB UNTUK SELESAIKAN HARTA PUSAKA.
Bagaikan satu budaya dalam kalangan masyarakat Islam di negara kita, di mana penyelesaian harta pusaka dipandang remeh. Tidak mempedulikan harta pusaka, melengah-lengahkan penyelesaiannya dan tidak kurang juga yang enggan menyelesaikannya. Mereka tidak mempunyai perasaan bertanggungjawab untuk menyelesaikan harta pusaka orang tua mereka.
Fenomena ini dapat dilihat dalam permohonan yang dibuat oleh waris-waris bagi membahagikan harta pusaka di Pejabat Tanah Daerah atau Unit Pembahagian Pusaka diseluruh negara apabila permohonan itu sebahagian besarnya dibuat selepas beberapa tahun berlaku kematian. Lebih menyedihkan apabila masih terdapat penyelesaian harta pusaka dibuat bagi kematian tahun 1950’an. Malah, ada yang memohon supaya dibahagikan harta pusaka yang sudah meninggal dunia lebih 70 tahun yang lalu.
Pembekuan harta pusaka ini akan berakhir setelah wujud sesuatu faedah yang akan diperolehi oleh waris-waris. Buktinya dapat dilihat apabila berlaku pengambilan balik tanah oleh kerajaan untuk dibangunkan, maka berduyun-duyunlah waris ke Pejabat Tanah untuk penyelesaian bagi mendapatkan wang pampasan pengambilan balik tanah. Demikian juga sekiranya tanah pusaka itu hendak dijual dan sebagainya.
Terkini, saya telah menyelesaikan satu kes pusaka, kematian pada tahun 1960. Setelah siasatan waris, ternyata ini adalah kes kematian berlapis sebanyak 22 lapis. Bermakna 22 kematian dengan jumlah waris seramai 85 orang. Amat sukar bagi waris untuk melengkapkan susunan waris dan menyediakan dokumen (sijil kematian dan salinan kad pengenalan semua waris) sehingga mengambil masa selama hampir satu tahun.
Setelah lengkap, saya bawakan kes ke Mahkamah Syariah bagi mendapatkan Sijil Faraid. Alhamdulilah, dengan sekali pendengaran sahaja kes selesai.

KEDUA:
BERLAKU PERSELISIHAN FAHAM AKIBAT KEKELIRUAN STATUS HARTA YANG DITINGGALKAN.
Sepatutnya setiap harta yang dilupuskan oleh seseorang semasa hayatnya ditukar milik kepada penerima. Sekiranya hartanah, dipindahkan milik melalui Borang 14 A KanunTanah Negara dan urusannya di Pejabat Tanah, manakala bagi kenderaan, urusan pindah milik di Jabatan Pengangkutan Jalan (JPJ). Sekiranya diwakafkan, sepatutnya didaftarkan dengan nama Majlis Agama Islam Negeri (MAIN). Ia sebagaimana yang dikehendakki oleh undang-undang dan peraturan bagi mengelakkan timbul pertelingkahan berkaitan pemilikan harta selepas pemilik harta meninggal dunia.
Salah satu punca berlakunya perselisihan dalam kalangan waris ketika membahagikan harta pusaka ialah persoalan berkaitan ‘status harta yang tidak jelas’ yang dibangkitkan selepas pemilik harta meninggal dunia. Antara perkara yang menjadi pertikaian ialah:
              i.        Hibah yang dibuat oleh si mati secara lisan atau melalui dokumen.
 Hibah tanpa pindah milik kepada penerima. Apabila pemilik harta meninggal dunia, penerima hibah menuntut daripada waris-waris. Ada kalangan waris yang membuat bantahan, namun tiada tindakan susulan diambil oleh penerima hibah. Harta itu dibiarkan begitu sahaja tanpa penyelesaian.
            ii.        Jual beli harta secara lisan atau melalui surat perjanjian tanpa pindah milik kepada pembeli.
Apabila penjual meninggal dunia, pembeli menuntut hak daripada waris-waris. Waris-waris enggan memberi kerjasama dan pembeli tidak mengambil tindakan susulan mengikut undang-undang. Maka tanah kekal terdaftar dengan nama si mati.
           iii.  Penjualan harta dalam kalangan ahli keluarga tanpa dokumen dan tidak dipindah milik kepada pembeli.
Pembeli mungkin dalam kalangan anak, atau sanak saudara si mati, tetapi kadangkala terdapat dalam kalangan anak-anak atau waris waris yang berhak mewarisi yang tidak memberikan kerjasama bagi memuktamadkan penjualan itu. Harta dibiarkan begitu sahaja kerana tidak mahu berlaku pertikaian dalam kalangan adik beradik atau kaum keluarga.
           iv.        Wasiat secara lisan.
Sebahagian waris-waris tidak mengakui wasiat itu dengan alasan tiada pengesahan bertulis. Penerima wasiat dan waris-waris tidak mengambil sebarang tindakan untuk selesaikan masalah itu, lantas membiarkan harta itu begitu sahaja tanpa penyelesaian.
            v.        Mewasiatkan harta kepada waris yang berhak mewarisi pusaka.
Terdapat dalam kalangan waris yang tidak berpuashati dengan wasiat itu. Majoriti waris-waris tidak mengetahui status wasiat itu sama ada sah atau pun tidak. Namun tiada langkah diambil untuk penyelesaian secara muktamad. Harta dibiarkan kekal dengan nama si mati.
           vi.        Wakaf secara lisan.
Terdapat juga dalam kalangan waris yang mempertikaikan wakaf itu kerana tanah yang diwakafkan itu masih didaftarkan atas nama si mati. Waris-waris mengambil jalan mudah dengan tidak menyelesaikan tanah itu.
          vii.        Si mati meminjam harta tanpa dokumen pengesahan oleh kedua-dua pihak iaitu peminjam dan pemberi pinjam.
Apabila pemberi pinjam menuntut hakmilik dikembalikan, malangnya waris-waris enggan mengembalikan semula kepada pemberi pinjam atas alasan tidak mengetahui status sebenar harta itu. Atau ada kalanya mengambil kesempatan kerana harta itu didaftarkan dengan nama si mati. Tiada tindakan susulan dari pihak pemberi pinjam untuk selesaikan masalah itu.
        viii.        Pemakaian nama seseorang tanpa apa-apa surat perakuan atau pengesahan antara kedua-dua pihak.
 Apabila berlaku kematian, tuan punya asal cuba menuntut, manakala waris-waris tidak memberikan kerjasama atau menuntut harta itu kepunyaaan si mati. Tanpa penyelesaian muktamad, harta terbiar.

Sebagai contoh, isteri membeli tanah tetapi didaftarkan atas nama suami tanpa sebarang dokumen pengesahan sama ada tanah itu dihadiahkan (hibah) kepada suami ataupun hanya sekadar meminjam nama suami. Atau seorang anak membeli tanah dan didaftarkan atas nama ibunya. Apabila suami atau ibu meninggal dunia, isteri atau anak yang menjadi pemilik tanah itu menuntut daripada waris-waris lain. Sedangkan, sebahagian daripada waris mahukan supaya tanah itu difaraidkan kerana ia didaftarkan atas nama si mati.
Apabila wujud situasi seperti di atas, kebanyakan pihak yang menuntut, tidak cuba untuk mendapatkan deklarasi undang-undang, sebaliknya berdiam diri kerana sama ada kekurangan bukti atau tidak mahu menyusahkan diri. Maka harta itu dibiarkan begitu saja tanpa penyelesaian.

KETIGA:
GAGAL MENGAWAL NAFSU YANG MENJURUS KEPADA PENGUASAAN ATAU PEMILIKAN HARTA PUSAKA SECARA BATIL.
Harta pusaka wujud seiring dengan sifat mazmumah. Lahir perasaan tamak, mahukan bahagian yang lebih banyak berbanding hukum yang telah ditetapkan, ingin menguasai harta pusaka seorang diri dengan menafikan hak orang lain, pentingkan diri, hilang sifat kasih sayang sesama saudara sehingga membawa kepada berlaku pergaduhan yang akhirnya putus hubungan keluarga. Akibatnya harta pusaka tidak dapat diselesaikan dan dibiarkan kekal atas nama si mati tanpa pembahagian kepada waris-waris yang berhak atau dikuasai oleh individu yang tamakkan harta dengan memakan rezeki yang haram sepanjang usia.

KEEMPAT:
TIADA PENGETAHUAN BAGAIMANA MENGURUS HARTA PUSAKA.
Sebahagian besar daripada waris-waris tidak mempunyai pengetahuan yang mendalam tentang pengurusan dan pembahagian pusaka. Mereka tidak mengetahui tindakan yang patut mereka lakukan dan kepada siapa mereka hendak kemukakan persoalan tersebut. Maka timbullah berbagai persoalan yang tiada jawapannya sehingga kadangkala menimbulkan perselisihan faham dan diakhiri dengan perbalahan.
Sebenarnya tidak ramai dalam kalangan masyarakat, khususnya pemimpin-pemimpin masyarakat yang berkemampuan untuk memberi nasihat atau membimbing waris-waris ke arah melaksanakan pembahagian pusaka dengan sebaik mungkin. Ini kerana, pembahagian pusaka memerlukan pengetahuan yang mendalam serta khusus mengenainya, bagaimana hendak mengurus harta peninggalan si mati dan bagaimana hendak membahagikan harta itu dalam kalangan waris agar dapat dimanfaatkan dan memberi pulangan ekonomi kepada waris-waris.

Empat sebab di atas menyumbang kepada tertangguhnya penyelesaian harta pusaka.  Tanpa penyelesaian, harta-harta ini tergolong dalam kelompok harta beku.
Dari pengamatan saya (tanpa kajian terperinci), saya berpendapat golongan pertama dan keempat lebih banyak menyumbang kepada tertangguhnya penyelesaian harta pusaka. Diikuti oleh golongan kedua dan ketiga. Dengan kata lain, sikap waris-waris yang tidak mengambil berat tentang harta pusaka dan kedangkalan ilmu faraid adalah penyumbang utama kepada harta beku.

KESIMPULAN
Pembelajaran Ilmu Faraid dan pengetahuan bagaimana mengurus harta pusaka perlu dikembangkan dalam kalangan masyarakat bagi memberi kesedaran sekali gus mengubah sikap mereka ke arah bertanggungjawab menyelesaikan harta pusaka sebaik mungkin.

Penyelesaian harta  pusaka menjana kesejahteraan keluarga.


Sekian.

Thursday, 23 June 2016

HARTA PUSAKA
APAKAH KEISTIMEWAAN ANAK SULUNG DALAM URUSAN PEMBAHAGIAN HARTA PUSAKA?

FAKTA:
 Sidiq berkahwin dengan Sabariah dan mendapat empat orang anak, tiga lelaki dan satu perempuan (Kasim, Osman, Ahmad dan Murni). Sabariah meninggal dunia dan Sidiq berkahwin pula dengan Norkiah. Perkahwinan kedua dikurniakan seorang anak perempuan bernama Rosnah. Sidiq meninggal dunia.

SOALAN:
Siapakah yang berhak mewarisi harta pusaka Sidiq?

JAWAPAN:
Harta pusaka Sidiq diwarisi oleh isteri dan lima orang anak, tiga lelaki dan dua perempuan.  Bahagian masing-masing ditunjukkan dalam rajah di bawah:




8
64
NORKIAH
Isteri
1/8
1
8
KASIM
AL
A

14
OSMAN
AL
A

14
AHMAD
AL
A
7
14
MURNI
AP
A

7
ROSNAH
AP
A

7

Semasa kematian, Sidiq meninggalkan seorang isteri iaitu Norkiah. Norkiah berhak mendapat 1/8 bahagian kerana Sidiq mempunyai anak. Sabariah tidak berhak mendapat apa-apa kerana beliau telah mati dahulu.
Bagi anak-anak pula tiada perbezaan dari segi jumlah harta yang diwarisi sama ada anak dengan isteri pertama (Sabariah) atau anak dengan isteri kedua (Norkiah). Juga tiada perbezaan antara anak sulung dengan anak bongsu. Misalnya, antara Kasim dengan Ahmad masing-masing mendapat 14/64 bahagian manakala Rosnah mendapat bahagian yang sama banyak dengan Murni iaitu 7/64 bahagian. Perbezaan bahagian hanya disebabkan oleh berlainan jantina iaitu anak lelaki mendapat dua kali bahagian anak perempuan sebagaimana digariskan dalam hukum faraid (kaedah Asabah bil-Ghairi).

SOALAN:
Saya anak sulung. Apakah ‘keistimewaan’ yang diberikan kepada saya dalam pembahagian harta pusaka?

JAWAPAN:
Anak sulung diberikan tempat menggantikan orang tua. Itulah ‘keiatimewaannya’. Diberikan tanggungjawab bagi menyelesaikan harta pusaka. Sebagai seorang yang diamanahkan  oleh Allah bagi memastikan harta pusaka diselesaikan secepat mungkin. Diagihkan kepada waris-waris yang berhak  sebaik mungkin.
Di sesetengah tempat, anak sulung digelar ‘kepala kuasa’. Iaitu orang yang diberikan kuasa untuk menyelesaikan harta pusaka. Tetapi jangan keliru dengan gelaran. Kepala kuasa tidak diberikan apa-apa keistimewaan dalam pembahagian harta pusaka. Tidak boleh memberikan arahan , tidak boleh memaksa, bahkan tidak boleh meminta kepada adik adik supaya abang sulung diberikan keutamaan.

Tanggungjawab anak sulung adalah menjadi ‘kepala’ atau ketua yang boleh membawa kepada penyelesaian harta pusaka secepat mungkin. Menjadi penggerak utama ke arah perbincangan yang menjurus kepada penyelesaian sebaik mungkin. Menjadi pendamai apabila wujud suasana kekeliruan atau salah faham dalam kalangan adik adik. Menjadi sumber inspirasi kepada adik adik bagi  mewujudkan sifat-sifat mahmudah dalam kalangan adik beradik, bertolak ansur, tidak pentingkan diri, saling hormat menghormati antara satu sama lain. Itulah peranan anak sulung dalam pembahagian harta pusaka dan itulah juga keistimewaan yang diberikan kepada anak sulung bagi menjana sebuah keluarga bahagia.

Maka di manakah keistimewaannya?  Jika dilakukan dengan ikhlas, ganjarannya di dunia dan juga diakhirat. Akan dibuktikan dengan penghormatan adik-adik kepada abang sulung di dunia apatah lagi ganjaran menanti di ‘SANA’ nanti.


Untuk renungan anak sulung.

Monday, 5 October 2015

SOALAN:

Bolehkah pembahagian sama banyak dibuat dengan paksaan?

FAKTA KES:
Satu malam saya dijemput berceramah di sebuah surau di ibu kota, Kuala Lumpur. Kuliah Maghrib. Tajuk diberi: Kecelaruan Dalam Pembahagian Harta Pusaka.  Selesai ceramah, sebelum mengundur diri, imam mohon untuk berbual dengan saya di sebuah warung.
Membuka cerita, imam berkata, “Ustaz, malam ni saya rasa saya tak boleh tidur”.
Mengapa? Tanya saya.
“Ustaz, tiga tahun lepas saya telah bahagi harta pusaka ayah saya. Kami 4 beradik sahaja. Dua lelaki dan 2 perempuan. Selaku anak sulung, saya cadangkan supaya semua harta peninggalan ayah di bahagikan sama rata. Maksud saya sama banyak antara kami 4 beradik. Malangnya adik saya yang lelaki tak setuju. Dia keras kepala. Dia tetap nak bahagian dia ikut faraid. Saya marahkan dia. Saya paksa dia. Saya ugut dia. Akhirnya dia setuju. Tapi selepas pembahagian selesai di Pejabat Pusaka, dia dendam kepada saya dan sejak itu kami tidak lagi bertegur sapa dan tidak ada lagi hubungan keluarga . Putus hubungan sampai hari ni”.
“Saya rasa amat bersalah. Penerangan ustaz tadi sungguh jelas. Saya tidak sepatutnya memaksa adik saya bersetuju dengan cadangan saya.  Apa yang patut saya buat ustaz?”.
Saya cuba tenangkan imam. “Tuan imam, perkara ni tak susah. Esok pergilah ke rumah adik dan minta maaf. Ceritakan kepadanya bahawa abang telah melakukan kesalahan kerana memaksa adik supaya bahagi sama rata. Kalau sekiranya adik minta supaya digantikan bahagiannya, abang kenalah ganti perbezaan sekiranya pembahagian dibuat mengikut faraid”.
Ya, bayangkan seorang abang sulung yang sudah tentu memiliki sifat egonya, hendak pergi berjumpa adiknya semata-mata untuk meminta maaf dan membayar ganti rugi. Sanggupkah imam berbuat demikian?
Keesokan harinya, pukul 10.00 pagi, imam pergi ke rumah adiknya. Beberapa kali salam yang diberi, tidak dijawab. Imam berkata, “Adik, abang datang nak mintak maaf. Abang salah”. Beberapa ketika adik membuka pintu dan dengan suara agak keras, “Nak apa?”
Dengan tenang imam menjawab, “Adik, malam tadi abang dengar ceramah ustaz di surau. Ustaz kata tak boleh paksa sesiapa untuk bahagi sama banyak lelaki dan perempuan. Abang paksa adik. Abang sudah buat salah. Abang datang untuk mintak maaf. Kalau adik mintak ganti rugi abang sanggup bayar”.
Sekonyong-konyong adik mendapatkan  abang dan memeluknya sambil berkata, “Abang, abang dah mengaku kesalahan abang. Abang dah minta maaf.  Saya maafkan abang. Saya halalkan semuanya. Abang tak perlu bayar ganti rugi”.  Abang, jemputlah masuk ke rumah, kita makan sama-sama”.
Sebulan berlalu, imam menelifon saya, “Terima kasih ustaz.

JAWAPAN
Asal pembahagian adalah mengikut hukum faraid. Maknanya, sekiranya seorang mati dan meninggalkan 4 orang anak, 2 lelaki dan 2 perempuan, dan meninggalkan harta bernilai RM60,000. Pada asalnya harta itu hendaklah dibahagikan seperti  berikut:

6
RM60,000
ANAK LELAKI
2
RM20,000
ANAK LELAKI
2
RM20,000
ANAK PEREMPUAN
1
RM10,000
ANAK PEREMPUAN
1
RM10,000

Bagaimana pun imam telah mencadangkan supaya dibahagikan sama banyak, bermakna  tiap seorang akan mewarisi sebanyak RM15,000.00 seperti rajah di bawah:


4
RM60,000
ANAK LELAKI
1
RM15,000
ANAK LELAKI
1
RM15,000
ANAK PEREMPUAN
1
RM15,000
ANAK PEREMPUAN
1
RM15,000

Ini bermakna bahagian anak lelaki akan menjadi kurang sebanyak RM5,000 tiap seorang. Kekurangan ini bermakna anak lelaki bersetuju memberikannya kepada anak perempuan sebanyak RM5,000.
Pembahagian seperti ini boleh dilakukan dengan syarat  persetujuan itu mestilah dibuat dengan sukarela, tanpa paksaan atau ugutan oleh mana-mana pihak walaupun oleh abang sulung. Sekiranya ada paksaan, bermakna seseorang itu dipaksa supaya memberikan sebahagian daripada haknya kepada orang lain. Hukumnya pemberiannya itu tidak sah dan tidak mengikut kehendak syarak.
Dalam kes yang disebutkan di atas, anak lelaki 2 pada mulanya tidak bersetuju dengan pembahagian sama banyak. Tetapi bersetuju akhirnya setelah dipaksa oleh abang sulungnya.  Perbuatan memaksa itu hukumnya berdosa dan pembahagian seperti itu tidak mendapat keberkatan dan rahmat daripada Allah swt.
Maka wajarlah sekiranya imam memohon maaf daripada adiknya dan bersedia untuk memberikan ganti rugi sekiranya diminta oleh adiknya bagi menebus dosa dan kesalahan yang telah dilakukannya. Bagaimana pun keikhlasan imam telah dibalas dengan kebaikan, kesalahannya dimaafkan tanpa diminta membayar ganti rugi, malahsaya difahamkan, hubungan dengan adiknya makin bertambah erat.


SOALAN
Bagaimana harta itu dibahagikan sekiranya anak sulung bersetuju supaya dibahagikan sama banyak manakala adik lelakinya mahukan pembahagian dibuat mengikut kadar faraid?

JAWAPAN
Asal pembahagian adalah mengikut hukum faraid. Waris-waris boleh  bersetuju untuk membahagikan harta pusaka itu sama banyak antara lelaki dan perempuan dengan syarat-syarat berikut:
1.       Tiada paksaan atau ugutan.
2.       Waris cukup umur
3.       Waris siuman dan berupaya mengurus harta
Sekiranya adik lelaki tidak bersetuju dibahagi sama banyak dan mahukan bahagiannya mengikut kadar faraid, pembahagian masih boleh diteruskan. Bahagian adik lelaki dikekalkan mengikut kadar faraid manakala yang lain dibahagikan sama banyak. Jadualnya seperti berikut:


6
RM60,000
RM60,000.00
ANAK LELAKI
2
RM20,000
RM13,333.33
ANAK LELAKI
2
RM20,000
RM20,000.00
ANAK PEREMPUAN
1
RM10,000
RM13,333.33
ANAK PEREMPUAN
1
RM10,000
RM13,333.33

Hasilnya, adik lelaki mendapat bahagiannya mengikut kadar faraid iaitu sebanyak RM20,000 manakala 3 yang lain mendapat sebanyak RM13,333.33 tiap seorang.

Kesimpulan:
Fahami konsep pembahagian sama banyak. Elakkan persengketaan. Adik lelaki mendapat bahagian harta yang diperuntukkan oleh syarak kepadanya dan itulah haknya. Manakala abang sulung mendapat harta dan dua pahala;
Pertama:  pahala hibah kepada adik beradik perempuan,
Kedua:    pahala silaturrahim kerana dengan hibah itu boleh mengeratkan hubungan silaturrahim di        kalangan adik beradik.


WALLAHUAKLAM.